Σε όλα τα έργα μαθαίνουμε συνεχώς για το πώς μπορούμε να πάρουμε και να συνδυάσουμε στοιχεία από διαφορετικές κλίμακες και διαφορετικές τεχνικές», σημειώνει ο Co-Founder του αρχιτεκτονικού γραφείου K-Studio.

Για τα έργα τους που ξεπερνούν τα ελληνικά σύνορα και προέρχονται από διαφορετικές τυπολογίες μιλά στο Architect ο αρχιτέκτων και συνιδρυτής του K-Studio, Δημήτρης Καραμπατάκης. Στο επίκεντρο της συνομιλίας μας η χρονοβόρα και ιδιαίτερα απαιτητική διαδικασία που ακολουθεί το γραφείο προκειμένου να οραματιστεί ένα αρχιτεκτονικό έργο που θα σέβεται την ιστορία, τον τόπο και το φυσικό περιβάλλον.

Γιατί επιλέξατε την αρχιτεκτονική; Ήταν μια έφεση προς το σχέδιο και τις τέχνες από την παιδική ηλικία ή προέκυψε πολύ αργότερα;

Και εγώ και ο Κωνσταντίνος σταθήκαμε τυχεροί γιατί μεγαλώσαμε σε ένα περιβάλλον που ήταν εκτεθειμένο συνεχώς σε κάποια μορφή σχεδιασμού, καθώς ο πατέρας μας είναι αρχιτέκτων μηχανικός και η μητέρα μας σχεδιάστρια. Οπότε, από πολύ νωρίς έγινε βίωμά μας το «τι φτιάχνω» και το «γιατί το φτιάχνω». Για εμάς λοιπόν η αρχιτεκτονική ήταν μια επιλογή γιατί υπήρχε από το οικογενειακό περιβάλλον η αγάπη για τη διαδικασία της δημιουργίας, της παραγωγής και της κατασκευής. Όταν προέκυψε η συζήτηση για τον επαγγελματικό προσανατολισμό στις τελευταίες τάξεις του σχολείου, η ξεκάθαρη επιλογή και των δυο μας ήταν η αρχιτεκτονική, γιατί η επιστημονική προσέγγισή της θα μας επέτρεπε να συμμετάσχουμε εις βάθος στην ανάλυση της χρήσης του υλικού, του τι, του γιατί και του πώς σχεδιάζω και δημιουργώ.

Έχετε κάποια αγαπημένη σχεδιαστική νοοτροπία ή σας ενδιαφέρει περισσότερο το πρότζεκτ καθαυτό, ανεξάρτητα και αυτόνομα;

Για να ωριμάσει ένας αρχιτέκτονας και να απαντήσει στο πώς θέλει να χαρακτηριστεί, απαιτεί πολύ χρόνο. Στη δική μας περίπτωση, χρειαστήκαμε από το 1997 (όταν ξεκίνησαν οι σπουδές μας) έως το 2008 (όταν ξεκινήσαμε ουσιαστικά την επαγγελματική σταδιοδρομία) να κατασταλάξουμε στο ότι η διαδικασία της αρχιτεκτονικής δεν είναι μόνο να δώσει απάντηση στις αιτίες, στο γιατί, αλλά να προτείνει μια χωρική συναισθηματική-βιωματική έκφραση. Αυτή λοιπόν η εμπειρία χωρικής έκφρασης και συναισθήματος σίγουρα δεν μπορεί κάποιος να τη συνειδητοποιήσει ή και να την περιορίσει στο κέλυφος ενός κτιρίου. Από τότε μας ενδιαφέρει να προσφέρουμε με τα αρχιτεκτονήματά μας αυτό το βίωμα, ανεξάρτητα ωστόσο από την έννοια του κτιρίου. Αντ’ αυτού, μπορεί να είναι μια πέργκολα, ένας εσωτερικός χώρος, ή ένα πάρκο. Παίρνοντας αυτή την κατεύθυνση, αποδεσμευτήκαμε από την ιδέα πως ο αρχιτέκτονας σχεδιάζει μόνο κτίρια.

Από την αρχή λοιπόν της πορείας μας, αναλαμβάνοντας ανακαινίσεις εμπορικών χώρων, εγκαταλείψαμε το δόγμα του form follows function, και επενδύσαμε στη νοοτροπία να σχεδιάζουμε χώρους με απώτερο σκοπό να πουν τη δική τους ιστορία και να έχουν τη δική τους ταυτότητα, η οποία θα μετουσιώνεται σε μια ανθρώπινη εμπειρία χωρικής φύσεως.
Βέβαια, σε καμία περίπτωση δεν ήταν μια εγωκεντρική προσπάθεια να αφήσουμε το προσωπικό μας στίγμα, αλλά η επιθυμία μας ο χώρος να αφηγείται με τον πιο ξεκάθαρο τρόπο τις αξίες και τον ιδιαίτερο χαρακτήρα του ιδιοκτήτη στον οποίο ανήκει, αλλά και τη φυσιογνωμία του τόπου.

Είστε από τα αρχιτεκτονικά γραφεία που αναλαμβάνετε έργα και στο εξωτερικό. Ποια διαδικασία ακολουθείτε σε κάθε έργο δεδομένου ότι πρόκειται για διαφορετικές χώρες με διαφορετικές κουλτούρες;

Ήδη από τα πρώτα βήματα του γραφείου, όπου πολλές φορές είχαμε ανταγωνιστικά πρότζεκτ της ίδιας κατηγορίας, προσπαθούσαμε το κάθε έργο να είναι διαφορετικό από τα άλλα, εκμαιεύοντας όσο το δυνατόν περισσότερες πληροφορίες για το ίδιο το πρότζεκτ και τον ιδιοκτήτη του, αλλά και για τον τόπο του. Έτσι προέκυψε μια αρκετά λεπτομερής διαδικασία εξερεύνησης, η οποία βοηθά πολύ όταν η αφετηρία είναι διαφορετική. Με αυτό το σκεπτικό καταφέραμε να ανταπεξέλθουμε στις απαιτήσεις, τις ανάγκες και τις γεωγραφικές παραμέτρους κάθε έργου ξεχωριστά. Πρόκειται για μια διαδικασία που συνέβαλε καθοριστικά στην εξωστρέφεια και τη μεγαλύτερη αναγνωρισιμότητα του γραφείου, καθώς πείσαμε τους πελάτες ότι σε κάθε έργο λαμβάνουμε πολύ σοβαρά υπόψη την τοποθεσία, την κουλτούρα και τον πολιτισμό της περιοχής, για να προτείνουμε κάτι καινούργιο, πρωτότυπο και μοναδικό, που θα έχει ρίζες εκεί.

Είναι μια διαδικασία αρκετά απαιτητική και χρονοβόρα αλλά ταυτόχρονα άκρως δημιουργική και αναζωογονητική. Και αυτό γιατί συνεχώς εμπνεόμαστε από διαφορετικά χαρακτηριστικά και γνωρίσματα, αποφεύγοντας την επανάληψη και τη μονότονη αρχιτεκτονική έκφραση. Επιπλέον, με αυτήν την προσέγγιση ο αρχιτέκτονας συμμετέχει από την αρχή στη σύλληψη και δημιουργία του έργου, πριν ακόμη και από το στάδιο της προμελέτης, και δεν περιορίζεται μόνο στο αισθητικό αποτέλεσμα.

Πόσο εύκολο είναι να διαχειριστείτε ως ομάδα όλη αυτή την περίπλοκη διαδικασία;

Αυτήν τη στιγμή το γραφείο απασχολεί 91 εργαζομένους -αρχιτέκτονες, interior designers και διοικητικό προσωπικό μεταξύ άλλων-, όπου υπάρχει μια ομάδα έμπειρων στελεχών τα οποία λόγω της πολύχρονης συμμετοχής τους στο γραφείο, έχουν καθορίσει και συνεχώς ανανεώνουν και εμπλουτίζουν τον χαρακτήρα και τη στρατηγική μας. Ήμουν ανέκαθεν υπέρ της πολυπληθούς ομάδας, που χαρίζει ποικιλία εμπειριών, ταλέντων και γνώσεων και συμβάλλει καθοριστικά στο αρχιτεκτονικό αποτέλεσμα που μας ενδιαφέρει.

Αυτήν τη στιγμή, ποια έργα σας βρίσκονται σε εξέλιξη και ποια είναι τα μοναδικά τους χαρακτηριστικά;

Το πορτφόλιο των έργων που έχει αναλάβει το γραφείο διακρίνονται για την ποικιλία και διαφορετικότητά τους – από μια ιδιωτική κατοικία σε ένα κυκλαδίτικο νησί, μέχρι ένα μεγάλο resort στην Ταϊλάνδη, έξω από το Πουκέτ, που αποτελείται από το ξενοδοχειακό συγκρότημα, καταστήματα εστίασης και ψυχαγωγίας, αλλά και ιδιωτικές κατοικίες. Επίσης, στην Τενερίφη έχουμε αναλάβει ένα μικτής χρήσεως οικιστικό συγκρότημα, μια ιδιωτική κατοικία στην Πορτογαλία και άλλη μία στις ελβετικές Άλπεις. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει ακόμη στην Πύλο το resort Mandarin Oriental, που θα ανοίξει φέτος (σε συνεργασία με το γραφείο Τομπάζη, για λογαριασμό της ΤΕΜΕΣ), και το οποίο διακρίνεται για τα φυτεμένα δώματα προκειμένου να είναι ενσωματωμένο στο τοπίο της Πύλου, ενώ γίνεται εκτεταμένη χρήση της τοπικής πέτρας. Τέλος, ενδιαφέρον έχει και το ξενοδοχειακό συγκρότημα «Αστέρια» για λογαριασμό της Grivalia Hospitality, σε συνεργασία με τους Audo Architects και τους Α6Α και interior design το studio Muza Lab. Σε αυτή την περίπτωση κληθήκαμε να αναβιώσουμε την ιστορία των 60 ετών των «Αστεριών», δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στο ξύλο με glulam, αλλά σεβόμενοι την πρωτότυπη αρχιτεκτονική φυσιογνωμία.

Σε όλα τα έργα μαθαίνουμε συνεχώς για το πώς μπορούμε να πάρουμε στοιχεία από διαφορετικές κλίμακες και διαφορετικές τεχνικές. Ταυτόχρονα όμως αυτές οι κατασκευές μάς φέρνουν αντιμέτωπους με την ευθύνη και το χρέος που έχουμε ως αρχιτέκτονες να δημιουργούμε έργα που όχι απλά θα εντάσσονται στην περιοχή, αλλά θα σέβονται το φυσικό περιβάλλον, εξοικονομώντας τους φυσικούς πόρους, την ιστορία και την κληρονομιά των ανθρώπων.

Ποιες τυπολογίες έργων σάς ελκύουν περισσότερο; Υπάρχουν κατηγορίες έργων που θα θέλατε να ασχοληθείτε περισσότερο στο μέλλον;

Λόγω κουλτούρας και καταγωγής, κατανοούμε την έννοια της καλοπέρασης την οποία προσπαθούμε να μεταλαμπαδεύουμε σε όλα τα έργα μας. Προσέξτε όμως, όταν λέμε «καλοπέραση» δεν εννοούμε την εφήμερη ευχαρίστηση, αλλά το ευ ζην και την επικοινωνία που έχει ανάγκη και χρειάζεται ο άνθρωπος σε κάθε στιγμή της ζωής του, ανεξαρτήτως ώρας και εποχής.
Για παράδειγμα, στο LIKNON (σ.σ.: ο εντυπωσιακός minimal οίκος του Metaxa στο χωριό Βουρλιώτες της Σάμου), που δεν είναι τουριστικό ή ξενοδοχειακό έργο, έχουν ενσωματωθεί στοιχεία φιλοξενίας, τα οποία δημιουργούν τις κατάλληλες συνθήκες για να κατανοήσει ο επισκέπτης του χώρου την ιστορία του brand, τις αξίες και το έργο της εταιρείας. Αντίστοιχα, στο αεροδρόμιο της Μυκόνου, όπου συνεργαστήκαμε με την Betaplan για λογαριασμό της Fraport, μας απασχόλησε το πώς μπορεί ένα αεροδρόμιο να μιλήσει αρχιτεκτονικά για την ιστορία, τη φιλοξενία και τους ανθρώπους της Μυκόνου, παίρνοντας την κυκλαδίτικη αυλή και αναδεικνύοντάς την σε μια βαθιά όψη καλοπέρασης και ευζωίας.
Πέραν αυτών, σίγουρα θα θέλαμε να δούμε πώς μπορεί να εφαρμοστεί αυτή η έννοια του ευ ζην που μόλις περιέγραψα σε δημόσια έργα, σε κάποιο μουσείο ή σε έναν χώρο ιατρικής φροντίδας.

Πώς αντιμετωπίζετε την εξέλιξη της τεχνολογίας στο αντικείμενό σας;

Δεν το βλέπω διαφορετικά από τη μετάβαση που είχε η αρχιτεκτονική από το χειρόγραφο design στον υπολογιστή. Το παραγόμενο προϊόν έχει γίνει πιο σύνθετο, οπότε θα πρέπει να εξελιχθούν και τα εργαλεία που χρησιμοποιούμε. Το ίδιο ακριβώς συνέβη όταν μεταβήκαμε από το 2d στο 3d, ή όταν διαδόθηκε το ΒΙΜ, επειδή το αποτέλεσμα έχει γίνει πιο σύνθετο και καλύτερο. Όσα εργαλεία θα ενσωματώσουν την τεχνητή νοημοσύνη, θα κάνουν καλύτερη την αρχιτεκτονική μας. Δεν θα μπορέσει να αντικαταστήσει βέβαια την ανθρώπινη απόφαση και το ανθρώπινο συναίσθημα.

Αναγνωρίζεται ο ρόλος του αρχιτέκτονα σήμερα;

Πλέον, η αρχιτεκτονική προσφορά αναγνωρίζεται και στην Ελλάδα ευρύτερα απ’ ό,τι στο παρελθόν. Είναι διαδεδομένο πως κάποιος ιδιοκτήτης θα απευθυνθεί στον αρχιτέκτονα για να αναβαθμίσει και να μεγιστοποιήσει την αξία της επένδυσής του.
Όσο πηγαίνουμε στο πιο εμπορικό κομμάτι, όπου σχήματα εντολέων αποφασίζουν να κάνουν μια επένδυση, υφίσταται ο σεβασμός του ειδικού, η αναγνώριση δηλαδή της κατάρτισης και εξειδίκευσης στην αρχιτεκτονική. Κάτι το οποίο με τη σειρά του επιτρέπει και την κριτική που μπορεί να ασκηθεί σε κάποιο αρχιτεκτονικό έργο. Στα δε ιδιωτικά έργα, όλα εξαρτώνται από την εμπιστοσύνη που εκφράζουν ο αρχιτέκτονας με τον ιδιοκτήτη, ο ένας προς τον άλλο, στο πλαίσιο της παραγωγικής συζήτησης για τον σχεδιασμό και την υλοποίηση ενός έργου.