Νέα πρότυπα, ευελιξία και ανθρωποκεντρικός σχεδιασμός στους σύγχρονους επαγγελματικούς χώρους.
Kάποτε οι γραφειακοί χώροι ήταν κλειστά και σχεδόν αδιαφανή δωμάτια, δίπλα σε άλλα δωμάτια, «κουτιά» τοποθετημένα στη σειρά με ένα κεντρικό διάδρομο με επιμήκη χωρίσματα και κλειστές πόρτες, με ταμπέλες αναφοράς στο τμήμα, τον προϊστάμενο ή την χρήση. Μια αδιάφορη κουζίνα – διάδρομος για ένα γρήγορο καφέ και τα υποτυπώδη wc στην άκρη ολοκλήρωναν την κάτοψη.
Το κλειστό γύψινο «κουτί» με μοκέτα και ψευδοροφή από λευκή ορυκτή ίνα και φωτιστικά φθορισμού με αντικρυστά τοποθετημένα γραφεία και ερμάρια αποτελούσε την μονάδα της γραφειακής κυψέλης. Η ηχομόνωση ήταν ανύπαρκτη και η οπτική περιοριζόταν στις μικρές διαστάσεις. Η ανοιχτή κάτοψη (Open Plan), βάσει της οποίας εργαζόμενοι και διαφορετικές χρήσεις λειτουργούν και συνυπάρχουν σε ενιαίους χώρους δεν ήταν εφικτή, κυρίως λόγω κοινωνικών συνθηκών, υλικών εφαρμογής και τεχνολογίας. Ο άνθρωπος έπρεπε να προσαρμοστεί σε αυτό το περιβάλλον εργασίας.
Μια μικρή «επανάσταση»
Το υβριδικό μοντέλο εργασίας, όπου οι εργαζόμενοι δεν έρχονται καθημερινά «στο γραφείο» και ο επαναπροσδιορμός του εργασιακού μοντέλου από τις εταιρείες δημιούργησαν μια μικρή «επανάσταση» στον σχεδιασμό των επαγγελματικών χώρων. Τίποτα δεν είναι πια όπως χτες: υγεία, ευεξία, άνεση, προσβασιμότητα, επικοινωνία, συνεργασία, διαφάνεια, ευελιξία, πράσινο, φύτευση, οργανικά μοτίβα, αποχρώσεις και φυσικά υλικά συγκροτούν τις νέες αρχές του σχεδιασμού. Διεθνή πρότυπα και κανονισμοί πιστοποίησης, όπως LEED® και WELL® έδωσαν προστιθέμενη αξία σε μεγάλα κτιριακά έργα και έθεσαν τις βάσεις σχεδιασμού για κάθε γραφειακό χώρο, ανεξαρτήτως μεγέθους.
Η αίθουσα συσκέψεων έχει μεταλλαχθεί και σε πολλές περιπτώσεις αντικατασταθεί από πολλαπλούς, εναλλακτικούς και απρόσμενους χώρους συνάθροισης. Καθώς το «χαρτί» έχει σχεδόν εκλείψει (paperless) και η εργασία δεν περιορίζεται σε συγκεκριμένο τόπο ή χρόνο, τα γραφεία έχουν μικρύνει σε μέγεθος, δεν αποτελούν ιδιωτικές μονάδες αλλά οργανώνουν νησίδες προσωρινής χρήσης (Hot Desks). Η ευελιξία της εργασίας, και η διαρκής αναζήτηση της αποτελεσματικότητας, δημιουργεί νέα δεδομένα, δίνει μορφή σε περισσοτέρους, πιο ιδιαίτερους και ευρηματικούς κοινόχρηστους χώρους που προσαρμόζονται σε διαφορετικές δραστηριότητες.
Η εργασία δεν ορίζεται από το εμβαδόν και τη θέση, αλλά από την προσωπικότητα, την διάθεση του εργαζομένου και τον σκοπό του αντικειμένου εργασίας με γνώμονα την αύξηση της παραγωγικότητας μέσω της ευεξίας. Αυστηρές προδιαγραφές φυσικού και τεχνητού φωτισμού, ηχοαπορρόφησης, ακουστικής, ποιότητας αέρα, μείωση ρύπων, έλεγχος θερμοκρασίας και υγρασίας μέσω έξυπνων αισθητήρων που χρησιμοποιούν δεδομένα σε πραγματικό χρόνο και εξελιγμένων συστημάτων αερισμού – κλιματισμού και τεχνολογικών υποδομών, δημιουργούν τις κατάλληλες συνθήκες, ορίζονται από την αρχή, ελέγχονται διαρκώς και δεν μεταβάλλονται.
Τα φυσικά γραφεία σε περιβάλλον παγκόσμιας σύνδεσης
Ο αρχιτεκτονικός σχεδιασμός οργανώνει και συνθέτει όλες αυτές τις τάσεις σε ένα κεντρικό χωρικό αφήγημα, το Concept. Η εργασία αναφέρεται και είναι μέρος ενός συνδεδεμένου οικοσυστήματος από ψηφιακές πλατφόρμες και φυσική υποδομή: ομάδες γραφείων με προσθήκη διαχωριστικών, ερμαρίων ή άλλων στοιχείων οριοθέτησης και ηχομόνωσης, ευέλικτες ζώνες συνεργασίας, υβριδικοί χώροι συγκέντρωσης, χώροι με διαφορετικά επίπεδα οπτικής, ακουστικής, εδαφικής και πληροφοριακής ιδιωτικότητας, πρόσβαση σε υγιεινή διατροφή, άσκηση και επαρκή ανάπαυση. Τα φυσικά γραφεία εντάσσονται σε περιβάλλον παγκόσμιας σύνδεσης, καθώς οι πληροφορίες δεν είναι πλέον συνδεδεμένες με μια τοποθεσία. Γίνονται σημεία αναφοράς για την κουλτούρα, την ένταξη και τη σύνδεση της ομάδας. Ανταγωνίζονται το σπίτι, τα καφέ και τους χώρους αναψυχής. Δίνουν έμφαση στη φιλοξενία, προσομοιάζουν με έναν «τρίτο χώρο».
Ο χώρος εργασίας προσαρμόζεται στους ανθρώπους
Υψηλής ποιότητας υλικά και φινιρίσματα, μελετημένοι αισθητικά χώροι κοινωνικής συναναστροφής, πλούσιες σε ανέσεις διαρρυθμίσεις και ευρύχωροι κοινόχρηστοι χώροι μετατρέπουν το γραφείο σε έναν προορισμό όχι απλά που εργάζεσαι αλλά που επιδιώκεις να βρίσκεσαι. Οι νέοι χώροι εργασίας υιοθετούν την ευελιξία, την ενσωμάτωση και τον ανθρωποκεντρικό σχεδιασμό, με την υποστήριξη της τεχνολογίας ενταγμένοι σε μια υψηλή αισθητική του εργασιακού περιβάλλοντος. Από την εξατομίκευση και τους χώρους που είναι έτοιμοι για τεχνητή νοημοσύνη, έως τα βασισμένα στη φιλοξενία περιβάλλοντα και τα συνδεδεμένα οικοσυστήματα, κάθε τάση οδηγεί στην ίδια αλήθεια: ο μελλοντικός χώρος εργασίας θα προσαρμόζεται στους ανθρώπους και όχι το αντίστροφο. Το δομημένο αισθητικό και τεχνολογικό κέλυφος της γραφειακής κυψέλης έχει αλλάξει σελίδα.
Φωτογράφος: Γιώργης Γερόλυμπος
